XUSEENOW CAQLIGU KAAMA BAXO
Dagaallo badan baa Ingiriiska iyo Daraawiishta dhex maray. Ingiriiska wuxuu doonayay inaan dhaqdhaqaaqa Daraawiisheed dhulka ku fidin, Daraawiishina waxay doonaysay inaan Ingiriisku dhulka ku xididaysan. Labada dhinacba si daran baa dagaalkii loogu hoobtay. Dadkiina wuxuu u kala miirmay: Nin Ingiriiska la jira oo moodaya inuu dan u yahay, iyo nin Darwiish noqday oo jihaad u guntaday iyo nin duunyadiisa dhaqanaya oo aan duniba bar ka ogayn. Arrintii oo sidaas ah ayaa Ingiriisku niman Soomaali ah Sayidka ergo ugu diray. Nimankaasi ujeeddadoodu waxay ahayd inay Sayidka kula doodaan inay yihiin dad Islaam ah oo dadkooda in la laayo iyo duunyodooda in la dhacana aanay bannaanayn. Isagana waxay la ahayd, mar hadday aqdaaamo ferenji yihiin, inaanay diintu nabad gelinayn, markaa Sayidku isagoo ka warramaaya dhibihii loo geystay, tilmaamayana goobihii laysku helay, caddaynayana doodda nimankaasu u keeneen wuxuu ka qabo, ayuu gabaygaan tiriyey. Waxaanu ku tirshey Ayl ama Ilig 1905 sida lagu wado.
Xusenow Xuseen Dhiqle, waa ninkii gabayga Sayidka naawili jiray, waxaana lagu tilmaamay nin fahmo badan. Wuxuu ku dhintay Gindhir 1923kii. caqligu kaama baxo, idam Ilaahaye Ha laguu aqbalo duca san baan, kuu akhriyaaye Ifkana waaya noo joog, nimaan aaminaad tahaye
Haddaad umaaddo waan kuu hubaa, ina uduu kheyre Asaxaabihii baad u tegi, udugga weynaayee Irdihii jannada inaad ka geli, waa ogsoonahaye
Hawl kalana waa erey yaraan, kuu erganayaaye Alla igama qaadoew adaan, kala illaawayne Eedaanka maqal waa salaad, loo addimayaaye
Ilaahi abuurba kuwii diiday, amarkiisa Ambiyaalihii iyo kuwii, awliyada caayay Asxaabti dariiqada kuwii, awlaxa u qaaday
Ikhyaarkooda nimankii kufriga, uga adeegaayey Aan lagu igraahine kalgacal, ugu abraaraayey Kuwii ubad nasaaraad noqdee, ferenji aanaysatay
Nimankii amxaara u kacee, Adarinuu guurey Oo Aw-Cabbaas Aw-Cabbaas Aw-Xuseen Muuse: Wuxuu ka mid ahaa kooxdii Sayid Maxamed Maka u raacday. Kaddibna Daraawiish buu noqday waxaana lagu dilay shirqoolkii Gurdami. diley, dadkaan eedi kala gaarin Oo uunka kala fiijiyee, kala irdheysiiyey
Nimankii amxaara u kacee, Adarinuu guurey Oo Mililikh Waa boqorkii xabashida u talin jiray 1868 – 1913. aabbe u yehee, u arrin qaadaayo Oo xabashi eegi u noqdee, u ololaynaayey
Ingiriiska nimankii wadee, nagu aseebaayey Afbakayle Waa goobtii ugu horreysay ee Ingiriis iyo Daraawiishi ku dagaalameen 1901dii. Goobtani waxay ka dhacday meel Laascaanood 40 mayl dhinaca galbeed ka xigta. nimankii wadee, nagu aseebaayey Ee Oodagooyiyo Waa dooxo magaalada Laascaanood ka hooseysa. Waxaa ka dhacay dagaal Ingiriis iyo Daraawiish dhex mary 1901. na dhigay, aydii Daratoole Waa balli can ah oo ka mid ah toddobada balli ee Haraxagarrey.
Nimankii ikhwaankii jaree, aabiga u laayey Ragga ehelukheyrkaa warmaha, kala ajoon waayey Oo umal daraaddiis girliga, ugu afuufaayey
Idilkoodba nimankii dagaal, iigu imaanaayey Nimankaan inkaaree madfaca, ololi ii haysatey Ee ubaxcaddaydii hartiga, oofta kaga joojay
Nimankii iniinaha ka dhigay, Ilig (a) Ilig-daldala waa gacan badda gala oo Ayl 60 mayl dhinaca koonfur-galbeed ka xiga. (b) Balli ka mid ah ballida loo yaqaan Haraxagarrey. wixii joogay Ee Eerago Waa tog weyn oo hawd ka soo rogmada oo ku soo biyo shuba Mudug. iyo Batalo Waa balli toga Eerago bartamihiisa ku yaal. , igu uquumeeyey Ee omoska Beerdhiga Waa goobtii saddexaad ee goobihii waaweynaa ee Ingiriis iyo Daraawiishta dhex maray. Waxay ka dhacday Xodayo 1902. tukaha, igu ormaysiiyey
Nimankii ayaantii Gumburo Waa buuro 44 mayl Wardheer xagga bari ka xiga. Waxaa ka dhacay dagaalkii Cagaar-Weyne 1903dii. oboda ii dhiibay Ardaashii Jidbaalle Waa goobtii shanaad ee Daraawiish iyo Ingiriis dhex martay, waxayna dhacday 1904, waxay ka dhacday dhooddida Nugaaleed bartameheeda meel Laascaanood waqooyiga ka xigta. i heshee, igu unuun goysay Nimankii uluuf iyo uluuf, igu agoomeeyey
Nimankii adduunkeygii dhacay, ariyo geeliiba Anigoo islaamaba kuwii, ii arxami waayay Nimankaan Ilaahoow lahaa, eyda iga doono
Abaalkayga nimankii ba’shee, ii istixayn waayey Ahabtiyo ergeyntii kuwii, lagala ayn waayey Nimankii ijaabada ka tagay, aakhiru sabanka
Nimankii iblays nagu diray, naga ajoon waayey Nimankii arlada Eebbahay, naga ugaareeyey Nimankii awaaraha buska leh, nagu eryoonaayay
Ninkii abaartii caleed, Bari na aadsiiyay Argalkiyo rasaastii kuwii, nagu igbaaraayay Ee urugadaan qabiyo ciil, igu abaadsiiyey
Nimankii ilmada iga qubee, oohin iga keenay Nimankaan ku alaladay markii, uunku wada jiifay Nimankii ujuurada cunee, iibkii ii bixiyey
Nimankii intaas nagu falaan, na asaraareynin Waxba yey addoomaha Ilaah, nooga aargudine Waxba yaan adduun layga siin, ilintidaydiiyee
Utuntayda waa heli haddaan, iilka lay dhigine Araraha intaan marahayey, igu arkaayaane Maruun baan sidii aar libaax, oodda soo jebinne
Ashtakooda’aa iyo warqado, ku andacoodaaba Mar haddaan shareecadu aqoon, nimanka liddoora Ashahaadadoodiyo ma rabo, ina wallayntooda
Mar haddaan wadaad aayad diin, ila ekeyneynin Amaan aniga la i oran karayn, tanu ahaan mayso Allow yaa af lama daaliyee, iga asluubaysta.
Dulucda
Sayidka oo ka warramaya dhibihii loo geystay, tilmaamaya goobihii laysku helay, caddaynayana doodda niman ergo ahaan loogu soo diray.